Ứng dụng GIS thúc đẩy chuyển đổi số cấp xã trong lĩnh vực quản lý đô thị, tài nguyên - môi trường và kinh tế

Thực tế cho thấy, tại TP.HCM, ở phạm vi cấp xã - phường, do chưa thu thập đầy đủ các yêu cầu quản lý trong việc sử dụng dữ liệu không gian (dữ liệu liên quan đến vị trí - địa điểm) để quản lý, điều hành, hỗ trợ ra quyết định nên chưa thể mô tả chi tiết các quy trình nghiệp vụ cần thiết để giải quyết công việc liên quan dữ liệu không gian thuộc phạm vi quản lý cấp xã, cũng như các quy trình nghiệp vụ phục vụ quản lý, điều hành, hỗ trợ ra quyết định phục vụ quản lý.

Dưới góc độ cơ sở dữ liệu, ở thời điểm hiện tại, dữ liệu quản lý về các lĩnh vực thuộc phạm vi cấp xã chưa được thống nhất về định dạng, còn chồng chéo giữa các lĩnh vực/bộ phận dẫn đến công tác quản lý dữ liệu chưa hiệu quả; chưa được cập nhật kịp thời; chưa có cơ chế cho việc khai thác, chia sẻ và quản lý các dữ liệu này. Điều này vừa gây lãng phí về tiền bạc do không khai thác, chia sẻ dữ liệu hiện có, vừa tốn thời gian do phải xây dựng lại dữ liệu đã có. Thậm chí, có trường hợp cữ liệu thuộc các lĩnh vực này được quản lý thủ công bằng MS Word, MS Excel,… và hơn hết là chưa được GIS hóa, cũng như chưa có tiêu chuẩn chung cho việc công bố, chia sẻ dữ liệu.

Còn dưới góc độ ứng dụng, theo lời ThS. Phạm Đức Thịnh - chủ nhiệm triển khai nhiệm vụ khoa học - công nghệ "Nghiên cứu, thiết kế và xây dựng nền tảng GIS dùng chung theo mô hình SaaS phục vụ chuyển đổi số cấp xã trong lĩnh vực quản lý đô thị, tài nguyên - môi trường và kinh tế", thì các bài toán nghiệp vụ và các bài toán hỗ trợ ra quyết định tại cấp xã chưa có, hoặc đã có nhưng chưa được mô tả rõ ràng và đầy đủ các bước công việc, dẫn đến dữ liệu được quản lý chưa thống nhất, còn chồng chéo giữa các bộ phận, hoặc chưa được cập nhật kịp thời, nhất là các dữ liệu không gian dùng chung thuộc phạm vi quản lý cấp xã.

"Các phần mềm phục vụ nghiệp vụ cho các lĩnh vực quản lý trên địa bàn cấp xã chưa có hệ thống xác thực dùng chung, các phần mềm này hoạt động riêng lẻ, tính liên thông, chia sẻ dữ liệu còn thấp", đại diện nhóm triển khai nhiệm vụ đang công tác tại Trung tâm Công nghệ thông tin và Địa không gian TP.HCM nhấn mạnh, "Vì thế, thực trạng trên dẫn đến khó khăn trong công tác liên thông, chia sẻ dữ liệu giữa các ngành, lĩnh vực, giữa các cấp quản lý; gây khó khăn trong công tác tổng hợp, thống kê số liệu giữa các ngành, lĩnh vực, chưa hỗ trợ người quản lý đưa ra các quyết định dựa trên các số liệu thống kê tổng hợp giữa các lĩnh vực".

Do đó, việc xây dựng các bài toán nghiệp vụ và các bài toán hỗ trợ ra quyết định tại cấp xã liên quan đến dữ liệu không gian là việc rất cần thiết và cấp bách, làm cơ sở cho việc xây dựng các nền tảng cơ sở dữ liệu không gian thống nhất và nền tảng ứng dụng GIS thống nhất sử dụng chung cho cấp xã.

Theo đó, sau khi tiến hành khảo sát, thu thập thông tin về hiện trạng và nhu cầu quản lý dữ liệu không gian tại 2 đơn vị hành chính cấp xã (cụ thể là phường Minh Phụng và xã Bình Mỹ) để làm cơ sở phân tích hiện trạng và nhu cầu quản lý liên quan dữ liệu không gian dùng chung cho cấp xã, nhóm triển khai nhiệm vụ đã hoàn thành việc xây dựng nền tảng cơ sở dữ liệu không gian và ứng dụng GIS thống nhất sử dụng chung cho cấp xã; đồng thời đưa vào vận hành thử nghiệm Cổng chia sẻ nội bộ và công khai Dữ liệu GIS phường - xã; và Dashboard hiển thị kết quả các bài toán phân tích, thống kê, hỗ trợ ra quyết định.

ThS. Phạm Đức Thịnh cho biết: Trên hệ thống Cổng chia sẻ nội bộ và công khai Dữ liệu GIS phường - xã, thì đầu tiên nhóm triển khai nhiệm vụ đã xây dựng một cơ sở dữ liệu về mặt không gian trong lĩnh vực quản lý đô thị, tài nguyên môi trường và kinh tế. Từ đó, xây dựng các bài toán nghiệp vụ mà có sử dụng dữ liệu của không gian này.

"Các bài toán nào sử dụng lớp dữ liệu nào, rồi từ đó thì các bộ phận khi tác nghiệp có thể sử dụng những lớp dữ liệu tương ứng với nghiệp vụ trong lĩnh vực quản lý của mình, qua đó rút ngắn được thời gian tác nghiệp", ThS. Phạm Đức Thịnh nhấn mạnh, "Ngoài ra, những cơ sở dữ liệu không gian này cũng có thể được chia sẻ cho các phòng ban khác, cũng như tích hợp với các hệ thống khác, để từ đó có thể giảm thiểu được sự phân mảnh về dữ liệu cũng như là những kinh phí, chi phí đối với dữ liệu đã xây dựng bởi các phòng ban khác".

Nhiệm vụ hướng tới mục tiêu chuẩn hóa các quy trình, tiêu chuẩn quản lý và liên thông dữ liệu đa ngành, đa cấp tại cấp xã; từ đó tạo thuận lợi cho việc kết nối, chia sẻ dữ liệu phục vụ tác nghiệp chuyên môn và hỗ trợ ra quyết định. Bên cạnh đó, việc ứng dụng công nghệ Hệ thống thông tin địa lý (GIS) trong công tác điều hành còn góp phần nâng cao hiệu quả xử lý công việc, tăng năng suất lao động và tăng cường năng lực quản lý nhà nước tại chính quyền cơ sở.

Nhóm thực hiện cho biết đã hoàn thiện việc xây dựng nền tảng cơ sở dữ liệu không gian thống nhất sử dụng chung cho cấp xã, xây dựng nền tảng ứng dụng GIS thống nhất sử dụng chung cho cấp xã theo mô hình SaaS (Software as a Service), đồng thời xây dựng dự thảo quy định về quản lý, khai thác và chia sẻ dữ liệu.

Trong đó, nền tảng cơ sở dữ liệu không gian thống nhất sử dụng chung cho cấp xã được xây dựng trên nền công nghệ GIS mã nguồn mở (WebGIS mã nguồn mở) là nền tảng ứng dụng GIS thống nhất sử dụng chung cho cấp xã theo mô hình SaaS có chức năng đính kèm tài liệu, phân quyền, có khả năng bảo mật cao và có thể cập nhật bổ sung, biến động dữ liệu liên tục.

Ngoài ra, giải pháp tổng thể được hoàn thiện cũng cung cấp tính năng đồng bộ dữ liệu với hệ thống HCMGIS Platform và sao lưu dữ liệu định kỳ.

Nhằm đáp ứng thực tiễn công tác tại cơ sở, nhiệm vụ đã hoàn thiện việc thiết kế bộ quy trình gồm 45 bài toán nghiệp vụ tác nghiệp (lĩnh vực Quản lý đô thị - 20, lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường - 15, lĩnh vực Kinh tế - 10) và 40 bài toán quản lý, điều hành, hỗ trợ ra quyết định (lĩnh vực Quản lý đô thị - 15, lĩnh vực Tài nguyên và Môi trường - 15, lĩnh vực Kinh tế - 10). Việc chuẩn hóa các bài toán này là bước đi cấp thiết, tạo tiền đề kỹ thuật vững chắc để vận hành các nền tảng GIS dùng chung cấp xã.

Có thể khẳng định rằng, nhiệm vụ có khả năng được chuyển giao ứng dụng nhằm tăng cường kết nối, chia sẻ và đồng bộ dữ liệu giữa các hệ thống thông tin, góp phần xây dựng TP.HCM trở thành đô thị thông minh. Khi đó, hệ thống dữ liệu không gian tích hợp và liên thông, kết hợp với các công cụ phân tích và trực quan hóa mạnh mẽ, sẽ cung cấp cho người ra quyết định những thông tin cần thiết một cách nhanh chóng và dễ hiểu, từ đó đưa ra các quyết định dựa trên bằng chứng và giảm thiểu rủi ro sai sót.

Quỹ PT KH&CN TP.HCM, tháng 9/2026